Start Diakonia Diakonie w Ruchu D. Wspólnoty Lokalnej
Diakonia Wspólnoty Lokalnej PDF Drukuj Email

Ks. Franciszek Blachnicki uznał, iż właściwym celem Ruchu Światło-Życie jest służba wspólnocie lokalnej, czyli parafii. Służba ta ma zmierzać, w myśl Soboru Watykańskiego II, do budowania prawdziwej wspólnoty, w języku teologicznym mówi się urzeczywistniania Kościoła jako wspólnoty. Ponieważ trudno jest (przynajmniej z psychologicznego punktu widzenia) mówić o wielkich społecznościach parafialnych jako wspólnotach, trzeba posłużyć się innym, często dziś stosowanym terminem wspólnota wspólnot. W ramach wielkich społeczności parafialnych powstają małe komórki, żywe wspólnoty mniejszych grup. Są one następnie integrowane w całość parafii, tak by stanowiły jeden współpracujący, harmonijny, współbrzmiący organizm.

I.    Model budowania parafii-wspólnoty wspólnot według myśli ks. Franciszka Blachnickiego:

Model zaprezentowany przez ks. Franciszka Blachnickiego powstaje jako odpowiedź na krytykę parafii tradycyjnej (potrydenckiej). Działanie parafii według modelu tradycyjnego charakteryzuje centralizm. W centrum znajduje się podmiot duszpasterstwa – pasterz (proboszcz). Ma ewentualnie wokół siebie podmioty pomocnicze (księży współpracowników). Krąg wiernych stanowi przedmiot oddziaływań proboszcza – przedmiot duszpasterstwa (owczarnia). Wierni ograniczają się przede wszystkim do słuchania i wykonywania religijnych praktyk (element bierny, przedmiot oddziaływań proboszcza – zredukowana osobista odpowiedzialność za Kościół). Relacje międzyosobowe w parafii można opisać określeniami: ja i oni (ja i reszta wiernych), my i on (wierni i duszpasterz). Brak jest więc relacji określanej słowem My – Kościół, jedna wspólnota ochrzczonych, współodpowiedzialnych.

Podstawowe założenia i etapy budowania parafii-wspólnoty wspólnot:

  • Wychowanie do świadomości: my jesteśmy Kościołem, ja jestem Kościołem (przezwyciężanie częstej wśród katolików fałszywej świadomości ja i oni, my i on, wierni i pasterz). Każdy jest podmiotem Kościoła, każdy jest podmiotem duszpasterstwa i apostolstwa. Na tym etapie formacji chodzi więc o kształtowanie właściwych relacji międzyosobowych w Kościele. Oczywiście, owa relacja ma być zawsze przeżywana w odniesieniu do Chrystusa ze świadomością, iż buduje ją sam Duch Święty. Do tego celu zmierza wieloletnia formacja Ruchu Światło-Życie jako proces stopniowy, organiczny, krok po kroku. Odkrycie najpierw własnego ja, potem przeżycie relacji międzyosobowej ja – ty, następnie odkrycie my – My – Kościół. Ten proces wychowawczy nie odbywa się na płaszczyźnie czysto ludzkiej – horyzontalnej, lecz nieustannie widziany jest w aspekcie wertykalnym. Najpierw moja własna osobowość widziana w świetle Ewangelii. Moja relacja osobowa do Chrystusa w Duchu Świętym. Odkrywanie wspólnoty Kościoła budowanej przez Chrystusa w Duchu Świętym.
  • Tworzenie małych wspólnot (podstawowych) – w nich powstają relacje międzyosobowe. W nich uczestnicy nie tylko bliżej poznają się, a więc nawiązują międzyludzkie więzi, przyjaźnie, nie tylko mają okazję wymienić poglądy, ale wspólnie podjąć apostolskie zadania. Więcej: dzielą się Słowem Bożym i razem modlą, poznają wiarę. Budują zatem wspólnotę uczniów Chrystusa. Mała grupa pozwala łatwiej doświadczyć i odkryć Kościół jako żywą wspólnotę; zidentyfikować się z Kościołem, tzn. odkryć swe miejsce i rolę w Kościele. W tej dziedzinie Ruch Światło-Życie ma duże, wieloletnie doświadczenia i osiągnięcia.
  • Przeżycie wspólnoty w znaku eucharystycznym. Fundamentalnym miejscem budowania wspólnoty jest liturgia, zwłaszcza eucharystyczna. Tu człowiek wchodzi w najgłębsze relacje z Bogiem i braćmi. Charakterystycznym rysem duchowości Ruchu Światło-Życie jest koncentracja wokół liturgii. W dziele odnowy liturgii według Vaticanum II Ruch uczynił bardzo wiele. Nauczył swych członków przeżywania głębi liturgii.

Tworzenie mniejszych wspólnot to etap pierwszy – nazwać go można etapem dzielenia na mniejsze zespoły w celu ułatwienia formacji ku odpowiedzialności za Kościół. Drugim etapem jest integrowanie mniejszych wspólnot w parafii, by stanowiły jeden organizm współdziałający, współpracujący. Tu szczególnie zaznacza się rola pasterza jako tego, który gromadzi owczarnię. Na pierwszym etapie chodzi bardziej o wychowanie do świadomości wspólnoty Kościoła (pierwszy człon nazwy). Na drugim akcent przesuwa się ku praktycznej realizacji wspólnoty wspólnot – budowaniu rodzaju organicznej sieci, wzajemnych powiązań pomiędzy mniejszymi grupami. Trzeba zatem zaprezentować komponenty modelu parafii-wspólnoty wspólnot. W parafii wspólnotowej można wyróżnić kilka kręgów. Idąc niejako od zewnątrz, od najszerszego kręgu:

  • Krąg chrześcijan dechrystianizujących się. Dusze martwe, ochrzczeni, lecz już nie praktykujący. Stanowią dla parafii krąg misyjny, wymagają oddziaływań ewangelizacyjnych. Ruch Światło- Życie wypracował bardzo konkretne plany, ma więc narzędzie dotarcia z Ewangelią do tego kręgu osób.
  • Krąg wiernych praktykujących. Są w Kościele na zasadzie relacji ja – oni. Dla nich Kościół (parafia) to punkt usług religijnych. Wymagają oni dalszych oddziaływań ewangelizacyjnych i wychowania do poczucia odpowiedzialności za Kościół.
  • Krąg formacyjny – katechumenalny (deuterokatechumenalny). Małe grupy formacyjne. Ich celem jest kształtowanie wiary, ale też postaw eklezjalnych. Takie kształtowanie, by świadomie żyli Słowem Bożym, liturgią, modlitwą osobistą, chrześcijańską miłością i świadectwem. Krąg małych grup stanowi uzupełnienie tradycyjnej formacji religijnej. W kontekście naszych rozważań szczególnie ważne: tu dokonuje się proces dojrzewania eklezjalnej świadomości ku postawie my. Małe grupy stają się żywymi komórkami, które pomagają w identyfikacji z Kościołem, wprowadzają w konkretną odpowiedzialność za Kościół. Na tym poziomie rozpoczyna się oddziaływanie w kierunku budowania parafii-wspólnoty.
  • Grupy zaangażowane apostolsko – diakonijne (wyrastają z grup deuterokatechumenalnych). Przejmują odpowiedzialność apostolską za jakieś środowisko względnie zadanie na terenie parafii. Ks. Blachnicki wymienia kilkanaście tego rodzaju zespołów diakonijnych:

    - Zespoły wewnątrz wspólnoty lokalnej (diakonia ad intra), np. diakonia ewangelizacji, deuterokatechumenatu, liturgii, modlitwy, słowa, wspólnoty rodzinnej, środków przekazu;

    - Zespoły diakonii ad extra, np. łączności z dekanatem, diecezją, zajmujące się sprawą misji, ekumenizmu, sprawami społeczności świeckiej, całej ludzkości, itd. Podział diakonii według klucza ad intra i ad extra nie zawsze da się przeprowadzić w sposób adekwatny, np. diakonia ewangelizacji jest posługą zarówno dla ciągłej samoewangelizacji Kościoła, jak i wyjścia ku światu.

    Niekiedy przedstawia się inny podział diakonii:

    - Wspólnoty apostolskie specjalistyczne, np. liturgii, modlitwy, środków przekazu;

    - Wspólnoty apostolskie środowiskowe, np. młodzieży, rodzin, studenckie, nauczycieli. (Podział odpowiada wyodrębnianym często duszpasterstwom środowiskowym i specjalistycznym.)
  • Duszpasterska Rada Parafialna – wchodzą doń obok najbliższych współpracowników proboszcza przedstawiciele poszczególnych diakonii.
  • Najbliżsi współpracownicy proboszcza – księża współpracownicy, siostry zakonne, stała diakonia wspólnoty lokalnej (wspólnota osób konsekrowanych, w Ruchu jest to Wspólnota Niepokalanej Matki Kościoła).


II.    Funkcjonowanie parafii-wspólnoty wspólnot:

Podstawowe zasady budowy wspólnoty wspólnot w aspekcie wewnętrznym (duchowym):

  • Przejście od modelu informacji i organizacji do modelu świadectwa i partycypacji. Partycypacja – uczestnictwo w życiu Bożym, w Duchu Świętym pozwala na odkrycie świadomości, która wyraża się w mówieniu, myśleniu i w odczuwaniu w kategoriach „my”. Partycypacja we wspólnocie Kościoła zakłada podmiotowość wszystkich wierzących, tzn. udział w życiu Kościoła w sposób twórczy, świadomy, wolny i odpowiedzialny. W małych grupach dokonuje się nieustannie proces pogłębiania podmiotowości wszystkich wiernych.
  • Osoby należące do jakiejkolwiek diakonii (także duszpasterze i członkowie Rady Parafialnej) przynależą do jakiejś macierzystej grupy mającej charakter wspólnoty (małej wspólnoty podstawowej). Każda z nich prowadzi permanentną formację, poprzez którą jej członkowie kształtują swe osobiste życie religijne i przygotowują się do apostolstwa. Mają w niej rosnąć międzyosobowe relacje, które zasadzają się nie tylko na więzach ludzkich, ale nadprzyrodzonych, budowanych przez: modlitwę, dzielenie Słowem Bożym, wzajemne świadectwo, wspólne podejmowanie apostolskich inicjatyw (dyskusja nad zadaniami, wspólne ustalanie decyzji i kierunków działań).
  • Formowanie wśród wszystkich uczestników małych wspólnot postaw diakonijnych w stosunku do całości (większej wspólnoty). Każda mała grupa jest formowana ewangelizacyjnie – wspólnota nie może pozostać zamknięta w sobie, lecz ma być otwarta na potrzeby Kościoła i świata.

Podstawowe zasady budowy wspólnoty wspólnot w aspekcie zewnętrznym (organizacyjnym):

  • Krąg deuterokatechumenalny, krąg diakonijny, krąg Rady Apostolskiej, najbliżsi współpracownicy proboszcza działają na zasadzie małych grup (małych wspólnot).
  • Każda z małych grup ma swą strukturę, w której trzeba podkreślać nie tyle aspekt organizacyjny (instytucjonalny), ile animację i odpowiedzialność. Na cele małej wspólnoty stoi kierujący nią animator odpowiadający za funkcjonowanie grupy, szczególnie zaś za jej permanentną formację. Jego rola zasadza się nie tyle na przewodzeniu, ile na inspirowaniu (animowaniu) działań.
  • Animatorzy grup niższego kręgu wchodzą jako przedstawiciele do wspólnot wyższych kręgów. Np. animatorzy małych grup z kręgu deuterokatechumenalnego wchodzą jako przedstawiciele do Duszpasterskiej Rady Parafialnej. Budowanie łączności (jedności, wspólnoty wspólnot) następuje zatem na poziomie duchowym (świadomość i nastawienie diakonijne) oraz na poziomie czynu (animatorzy ze wspólnot niższych kręgów wchodzą do kręgów wyższych: w ten sposób następuje przepływ informacji, inicjatyw z dołu ku górze; tym samym sposobem następuje przepływ z góry ku szerszym kręgom). Parafia-wspólnota wspólnot posiada większą dynamikę misyjną. Małe grupy podstawowe mają większą zdolność przenikania w dechrystianizujące się środowisko – ewangelizowania środowiska oraz wchłaniania osób z tego środowiska celem ich formacji (włączenie w deuterokatechumenat). Docierają tam, gdzie nie dociera już tradycyjna działalność parafii opartej na schemacie centralistycznym bądź akcyjnym. W całej drodze ku budowaniu parafii-wspólnoty wspólnot nie chodzi o tworzenie parafii oazowej. Ruch wypracował przez lata pewne środki służące odnowie każdej parafii i jej dynamizacji. Pokazał m.in. jak skutecznie ewangelizować, jak tworzyć grupy permanentnej formacji chrześcijańskiej, w jaki sposób i według jakiego klucza tworzyć diakonie odpowiadające na konkretne potrzeby lokalne. Posługując się tymi środkami i generalnymi wskazaniami można wykorzystywać rozmaite charyzmaty ruchów, stowarzyszeń i innych grup rozwijających się we współczesnym Kościele w celi budowania organicznej wspólnoty wspólnot.
Opracowanie: Ks. Maciej Ostrowski

 
 

Świadectwa

Czuwanie przed Zesłaniem Ducha Świętego to czas szczególnej łaski. Dzięki Jego światłu uświadomiłam sobie rzeczy, do których o własnych siłach nie byłabym w stanie dojść. Podczas modlitwy na sobotnim czuwaniu Duch Święty wiele mi pokazał i wiele wytłumaczył. To nie były słowa, ale świadomość tego kim tak naprawdę jestem. Więcej...

Multimedia

Konferencja - świadectwo o nowej kulturze, krucjacie i nie tylko
Posłuchaj...

Galeria zdjęć z OM-u i rozesłania w Olszanicy
12-13 czerwiec 2010
Zobacz...

Wspomnienia z rekolekcji wakacyjnych 2008 - ONŻ I
w Przyszowej i nie tylko
Zobacz...

Publikacje

Książka „Prorok Żywego Kościoła", autorstwa ks. Adama Wodarczyka, moderatora generalnego i postulatora procesu kanonizacyjnego sługi Bożego ks. Franciszka Blachnickiego jest pierwszą naukową, a zarazem napisaną ciekawym, dobrze czytającym się językiem, biografią tego pochodzącego ze Śląska, jednego z najwybitniejszych polskich teologów i duszpasterzy drugiej połowy XX wieku.

zobacz w księgarnii e-serafin.pl